Programma

Rotterdamse Nacht van de Filosofie

Met Alicja Gescinska, Denker des Vaderlands Daan Roovers en Fokke Obbema

Op de Rotterdamse Nacht van de Filosofie presenteert Alicja Gescinska het essay van de Maand van de Filosofie. Denker des Vaderlands Daan Roovers gaat in gesprek met Fokke Obbema, die veertig mensen interviewde over de zin van het leven. Peter Venmans houdt een pleidooi voor discretie, weten wanneer je niet de waarheid moet spreken. Gerko Tempelman laat de actuele waarde van de oude islamitische filosofie zien en Susanna Bloem vertelt over verschillende vormen van tijd en brengt deze tot leven met muziek. Dirk de Schutter onthult wat Hannah Arendt te zeggen heeft over fake news en met Maarten van Buuren duik je in de wonderlijke wereld van de quantummechanica. Ontvang een gratis filosofisch consult van de Filosofische Praktijk Nederland en in de interactieve film Robin maak je met Tim de Mey nú al de keuzes die mensen in de toekomst zullen gaan nemen. De nieuwe Jonge Denkers des Vaderlands dragen columns voor en M. sluit de avond af met zijn bezwerende onvergetelijke stem onder begeleiding van de pianoklanken van Winterdagen. In de drie zalen van Arminius zijn verder de hele avond lezingen, debatten en performances, het programma wordt nader aangevuld. Let op: de Nacht van de Filosofie is al twee jaar op rij ruim van te voren uitverkocht.

Presentatie Essay van de Maand van de Filosofie – Alicja Gescinska
In de Maand van de Filosofie verschijnt een speciaal geschreven essay. Dit jaar is dat van de hand van de Vlaamse filosoof Alicja Gescinska. Vorige auteurs waren ondermeer Bas Heijne, Paul Scheffer, Femke Halsema en cabaretier Tim Fransen.

Alicja Gescinska is een Pools-Belgische filosoof, schrijfster en programmamaker. Haar veelzijdige repertoire bevat onder andere de filosofie van de muziek in Thuis in muziek (2018) en een gedachtegoed over de menselijke conditie in Allmensch (2016). In 2019 was ze verkiesbaar bij de Europese verkiezingen op de Open Vld-lijst.

 

De zin van het leven – met Fokke Obbema en Daan Roovers
Na een persoonlijke crisis zocht journalist Fokke Obbema naar de zin van het leven. Voor de Volkskrant interviewde hij daarover veertig zeer diverse mensen en schreef de bestseller De zin van het leven. Uit de gesprekken rezen zeven algemene inzichten op, waarover Obbema in gesprek gaat met Denker des Vaderland Daan Roovers. Hoe verhouden de inzichten van Obbema zich tot wat de filosofie over de zin van het leven te zeggen heeft?

Fokke Obbema is journalist voor de Volkskrant, waar hij chef van de economieredactie en correspondent voor Frankrijk is geweest. Sinds het succes van De zin van het leven legt hij zich voor de krant toe op zingeving.

Daan Roovers is Denker des Vaderlands, filosoof, programmamaker en docent aan de Universiteit van Amsterdam. Daarnaast doet ze academisch onderzoek naar de ontwikkeling van publieke opinie. Over haar gedachtegoed verscheen in 2019 Wij zijn de politiek. Het denken van Daan Roovers (Marc van Dijk).

 

Discretie – met Peter Venmans
Soms is het beter de waarheid niet te vertellen. Discretie is een deugd die in deze tijd van transparantie en confrontatie op de achtergrond is geraakt, maar misschien wel des te noodzakelijker. Maar wat is discretie precies? Kun je discretie leren? En wanneer gaat discretie over in hypocrisie of liegen? De filosoof Peter Venmans schreef Discretie, essay over een vergeten deugd, waarin hij pleit voor een herwaardering. De Vlaming Venmans zal een korte lezing geven en zal in gesprek gaan met het publiek van (in meerderheid) directe Hollanders.

Peter Venmans studeerde Frans, Spaans en Filosofie in Leuven en schreef jarenlang voor de Volkskrant en De Morgen. Van zijn hand verschenen eerder De ontdekking van de wereld (2005), Over de zin van nut (2008) en Het derde deel van de ziel (2011).

 

De Revue van de Vooruitgang – Bende van de Vooruitgang, www.bendevandevooruitgang.nl
Vijf schrijvers op het podium. Ze prijzen de overwinning op armoede, ziekte, onwetendheid en onderdrukking. Ze betogen: met ambitie, innovatie en creativiteit pakken we ook nieuwe problemen aan. Een duizelingwekkende voorstelling met inhoud en inspiratie. Met: de waarheid achter de Aardappeleters, muziek van de onfortuinlijke Bach, de beste uitvinding uit de geschiedenis (die wel een beetje stinkt), filmpjes om te lachen, een rondgang door het paradijs dat we “supermarkt” noemen, het wonder van het broodrooster – en nog veel meer. Zoals onze artistiek leider zegt: “Korte sketches, paar monologen, een dansje. Niet van dat zwaarmoedige. Helemaal goed.”

Bendeleider is Jaffe Vink, filosoof. Bij Trouw richtte hij de bijlage Letter&Geest op. Later volgde Opinio. Hij is auteur van onder meer Wie is er bang voor de vooruitgang. Jaffe werd uitgeroepen tot ‘s lands beste polemist. Ook Sebastien Valkenberg is filosoof. Hij schrijft opiniestukken en essays, onder meer voor Elsevier en De Telegraaf. Van Sebastien verscheen Geluksvogels, of waarom we het nog nooit zo goed hadden. Hij won de Socrateswisselbeker bijna, net als Maarten Boudry. Hij is als wetenschapsfilosoof verbonden aan de Universiteit Gent. Maarten onderzoekt en polemiseert. Hij schreef een stapel academische artikelen en ook enkele boeken, waaronder Waarom de wereld niet naar de knoppen gaat. Hidde Boersma is moleculair bioloog, maar daar is verder niets van te merken. Hij schrijft onder andere voor de Volkskrant en De Groene Amsterdammer. Hidde won de Persprijs voor zijn documentaire Well Fed, over genetische modificatie. Hij is co-auteur van Ecomodernisme, net als Marco Visscher. Marco schrijft eveneens voor de Volkskrant en De Groene Amsterdammer, maar maakt geen documentaires. Wel boeken. De energietransitie, bijvoorbeeld. Boek noch auteur werd bekroond.

Het leven in de toekomst – interactieve film Robin – met Tim de Mey
De ontwikkelingen in de wetenschap gaan snel. Hoe ziet het leven er over een of twee decennia uit? In de interactieve film Robin maak nu al zelf de keuzes die mensen in de toekomst zullen moeten gaan maken. Wel of geen genetische manipulatie van jouw kind? Laat je je ouders verzorgen door een robot? Rechtspraak door een mens of een robot? Tim de Mey houdt een inleiding en begeleidt de film.

Tim de Mey is universitair docent Theoretische Filosofie aan de Erasmus Universiteit te Rotterdam en gastdocent wetenschapsfilosofie aan de Universiteit van Gent. Hij focust zich op de rol van verbeelding en creativiteit in de wetenschap en schreef Het Voordeel van de Twijfel met gedachte-experimenten op basis van beroemde filmfragmenten.

 

De waarheid van de juiste maat – Andreas Kinneging
Mateloosheid. Dat is hét kenmerk van de moderne tijd. De ideologieën van de Verlichting en de Romantiek, die de moderne wereld domineren, zijn beide ideologieën van de oneindigheid, dat wil zeggen mateloosheid. De Verlichting zoekt het heil in de eindeloze economische en technologische vooruitgang. De Romantiek zoekt het geluk in eindeloos experimenteren en introspectie, op zoek naar het oneindige Zelf. Het gevolg is een wereld die uit het lood is geslagen en een mens die niet weet waar hij het zoeken moet. Terwijl het zo eenvoudig is: de juiste Maat. Goed en kwaad zijn uiteindelijk niets anders dan maat houden. Onze voorouders wisten het, wij zijn het vergeten. Andreas Kinneging schreef hierover De onzichtbare maat – Archeologie van goed en kwaad. Hij zal een inleiding verzorgen en in gesprek gaan met het publiek.

Andreas Kinneging is hoogleraar rechtsfilosofie aan de Universiteit Leiden. Met zijn boek Geografie van goed en kwaad won hij de Socrates Wisselbeker voor het beste filosofieboek van 2006.

Hannah Arendt over liegen in de politiek – met Dirk de Schutter
De leugen regeert. Fake news en feitenvrije politici als Donald Trump hebben weinig op met de waarheid. De spanning tussen waarheid en politiek is zo oud als Plato, maar de analyse van Hannah Arendt is nu relevanter dan ooit. Ze onderscheidt drie soorten politieke leugens: defactualisering, beeldvorming en de regelrechte leugen. Dirk de Schutter geeft een korte inleiding en gaat in gesprek met het publiek.

Dirk de Schutter is emeritus hoogleraar filosofie aan de KU Leuven en de Universiteit van Antwerpen. Hij schreef meerdere boeken over Hannah Arendt, waaronder Hannah Arendt: Politiek denker en Hannah Arendt: het waagstuk politiek, waarin het essay De leugen in de politiek is opgenomen.

 

De menselijkheid van de tijd – met Susanna Bloem
Volgens een groep psychiaters uit de eerste helft van de twintigste eeuw (de Wengener Kreis) leven mensen in vier ‘tijdsoorten’. De wereldtijd (planeten, dag en nacht, eb en vloed), de kloktijd (meten, wetenschapstijd), de ik-tijd (de ervaren tijd die soms langzaam lijkt te gaan en soms juist snel) en menselijke tijd, (jouw levensverhaal en de persoon die zich daarin ontwikkelt met al zijn veranderingen). Deze laatste tijd wordt vaak veronachtzaamd, maar is juist belangrijk om goede levenskeuzes te maken. Susanna Bloem doet onderzoek naar deze opvattingen over tijd in samenwerking met medisch historicus Timo Bolt. Ze vertaalt samen met de componist des Vaderlands, Calliope Tsoupaki, deze tijdsbelevingen in muziek. Bloem zal de verschillende tijdsoorten toelichten met behulp van (fragmenten van) composities.

Susanna Bloem werkt aan een promotie-project in samenwerking met het Erasmus MC in Rotterdam, het Koninklijk Conservatorium in Den Haag en het Descartes Centre aan de Universiteit Utrecht.

 

De waarheid van de quantummechanica – Maarten van Buuren
In september 2019 maakte Google bekend dat hun ‘quantumcomputer’ voor het eerst een supercomputer had verslagen. Met hun ongekende rekenkracht zullen quantumcomputers waarschijnlijk allerlei futuristische toepassingen van kunstmatige intelligentie mogelijk maken die onze wereld fundamenteel gaan veranderen. Deze revolutionaire computers zijn gebaseerd op het onbepaaldheidsprincipe van Werner Heisenberg, dat stelt dat op het atomaire niveau van deeltjes óf de plaats óf de snelheid bepaald kan worden, maar nooit allebei. Dit principe heeft echter ook vergaande filosofische consequenties: op atomair niveau is het bijvoorbeeld niet meer mogelijk om te spreken van waarheid. Lange tijd is gedacht via de natuurkunde een essentie van de werkelijkheid te begrijpen, maar is het niet eerder zo dat de beperkingen van ons kenvermogen duidelijk worden?

Heisenberg schreef Het deel en het geheel, waarin hij ingaat op de filosofische consequenties van zijn werk. Maarten van Buuren zal hierover een korte presentatie geven en in gesprek gaan met het publiek.


Maarten van Buuren
 is emeritus hoogleraar Franse literatuur aan de Universiteit Utrecht. Hij is vertaler van Het deel en het Geheel van Werner Heisenberg. Daarnaast publiceerde meerdere boeken over Spinoza, waaronder een lovend ontvangen vertaling van Ethica.

De waarheid van islamitische filosofie – Gerko Tempelman
In de Middeleeuwen bloeide de filosofie in het Midden-Oosten. Gerko Tempelman laat op bevlogen wijze zien dat deze filosofie ook nu nog waardevol is. Bijvoorbeeld het denken van Averroes. Tempelman houdt een korte lezing en gaat in gesprek met het publiek.

Gerko Tempelman is zelfstandig filosoof en theoloog en geeft onder meer lezingen over Islamitische filosofie en geschiedenis, zie www.gerkotempelman.nl

 

Spoken Word: De waarheid van M.
M. is een van de meest opvallende artiesten binnen de snel opkomende kunstvorm Spoken Word, een mix van poëzie en rap die speciaal is geschreven om te worden voorgedragen. Heb je M. eenmaal gehoord, dan zul je zijn hese en mysterieuze stemgeluid niet snel weer vergeten. Zijn teksten zitten vol onverwachte wendingen en bevatten vaak een filosofische twist. “Als de waarheid achterhaald is, dan is de waarheid achterhaald”. Zie hier een voorproefje. M. zal zijn meest reflectieve werk voordragen met pianobegeleiding van Winternachten.

M. is Spoken Word artiest, eerder te zien en horen bij de VPRO, De Rotterdamse Schouwburg, het Escher Museum, Motel Mozaïque en hij speelde op de Uitmarkt met een 23-koppig strijkorkest. Zie ook mpunt.nl

Winterdagen is een muziekproject van Mink Steekelenburg, zie hier een voorproefje. Zie ook http://winterdagen.info

De Jonge Denkers
De Jonge Denkers van Nederland zijn winnaars van een landelijke column-wedstrijd voor filosofieleerlingen en mengen zich dit jaar volop in het filosofische debat. Zij zullen korte columns voordragen.

De Jonge Denkers worden mogelijk gemaakt door Lemniscaat, Trouw, Stichting Maand van de Filosofie en de VFVO.

 

Eerste Hulp bij Filosofische Vragen
Ieder mens loopt wel eens rond met filosofische vragen: Wat moet ik doen? Ben ik voldoende ‘mezelf’? Wat is de goede balans tussen werk en privé? De Rotterdamse ‘hulp-in- het-denken- verleners’ van de Filosofische Praktijk Nederland helpen u in een half uur (nog) wijzer te worden. Zij plakken geen pleisters, zijn niet van het verbinden, maar van het blootleggen. Wat is hier precies aan de hand? Ontdek het ……! U kunt zich hier aanmelden voor een sessie van een half uur.

Dit programma wordt georganiseerd door Arminius, deBuren Vlaams-Nederlands Huis voor Cultuur en Debat, Erasmus School of Philosophy, ISVW en Boekhandel Donner.

 

 

 

 

 

 

 

vrijdag 3 april 20:00

entree
20,00
studenten en Rotterdampas
15,00
Koop kaarten Zet in agenda